EDİRNE GELECEĞE HAZIR MI?
Edirne'nin İnsan Sermayesi -1
Birey ile toplum arasında bir köprü işlevi gören eğitim politikaları, toplumu oluşturan bireylerin bilgi, beceri ve yetkinliklerinin geliştirilmesinde birincil düzeyde etkili olmaktadır. Dolayısıyla toplumsal dönüşüm ve gelişimde yaşamsal bir rol üstlenmektedir.
Bu bağlamda, dünya genelinde bireylerin eğitim düzeylerinin yükselmesi, hem bireysel gelişimin desteklenmesine hem de toplumsal kalkınmanın hızlandırılmasına önemli katkılar sağlamaktadır.
Eğitim seviyesindeki artış ile ekonomik büyüme, gelir dağılımında iyileşme, çocukların eğitim olanakları, teknoloji kullanımı, yenilikçilik kapasitesi ve buna bağlı olarak beşerî sermayenin gelişimi arasında pozitif yönlü bir ilişki bulunmaktadır.
Türkiye İstatistik Kurumu'nun (TÜİK) verilerine göre Türkiye'de ortalama eğitim süresi 2025 yılında 9.6 olarak gerçekleşirken bu süre Edirne'de 9.2’dir.
Edirne’nin 2011-2025 yılları arasındaki ortalama eğitim sürelerini incelediğimizde aşağıdaki tablo ortaya çıkmaktadır. 2011 yılında 7.1 olan eğitim süresinin 2016 yılında 7.9, 2021 yılında 8.7, 2025 yılında da 9.2’e ulaştığı görülmektedir.
| EDİRNE’NİN ORTALAMA EĞİTİM SÜRELERİ (2011-2025) | |||
| YILLAR | ORTALAMA EĞİTİM SÜRESİ | YILLAR | ORTALAMA EĞİTİM SÜRESİ |
| 2011 | 7.1 | 2019 | 8.4 |
| 2012 | 7.2 | 2020 | 8.5 |
| 2013 | 7.7 | 2021 | 8.7 |
| 2014 | 7.5 | 2022 | 8.8 |
| 2015 | 7.7 | 2023 | 9 |
| 2016 | 7.9 | 2024 | 9.1 |
| 2017 | 8 | 2025 | 9.2 |
| 2018 | 8.2 | ||
Kaynak: Türkiye İstatistik Kurumu
Yukarıdaki tablo da Edirne’de 14 yıllık dönemde ortalama eğitim süresinin 2,1 yıl arttığını göstermektedir. Artış oranı yaklaşık %29,6’dır. Artışın Türkiye ortalamasının altında kalması, özellikle lise ve yükseköğretime devam oranlarının daha da artırılması gerektiğini göstermektedir. Eğitim süresinin çift haneli seviyelere (10–12 yıl arası) ulaşması, ilin sosyal ve ekonomik gelişimi açısından daha güçlü bir gösterge olacaktır.
Edirne’de 6 yaş ve üstü grubun bitirilen eğitim durumuna göre nüfusa oranlarını 2008 – 2024 yılı itibariyle incelediğimizde de; şu tablo karşımıza çıkmaktadır.
Türkiye İstatistik Kurumu verilerine göre, Edirne'de 6 yaş ve üzeri nüfusun eğitim düzeyinde 2008-2025 döneminde önemli iyileşmeler yaşanmıştır. 2008 yılında 24.719 olan okuma yazma bilmeyen kişi sayısı, 2025 yılı sonunda 6.523'e gerilemiştir. Benzer şekilde, okuryazar olmakla birlikte herhangi bir okul bitirmemiş nüfusun sayısı da 58.317'den 25.403'e düşmüştür. Bu gelişmeler, bu seviyedeki eğitim düzeyinin yükseldiğini ve temel eğitim göstergelerinde kayda değer bir ilerleme sağlandığını ortaya koymaktadır.
Okuma yazma bilmeyen ve herhangi bir okul bitirmemiş nüfusun sayısındaki azalış, ilkokul ve altı eğitim düzeyinde bulunan nüfusun toplam nüfus içindeki payının gerilemesinde de açık biçimde görülmektedir. 2008 yılında 6 yaş ve üzeri nüfusun %72'si ilkokul ve ilköğretim altı eğitim düzeyinde yer alırken, bu oran 2013 yılında %64,8'e, 2018 yılında %51,5'e, 2023 yılında %42'ye ve 2025 yılında %41'e gerilemiştir.
Bu bağlamda 21. yüzyılın bilgi toplumunda sürdürülebilir kalkınma, yenilikçilik ve rekabet gücünün temel belirleyicisi nitelikli insan kaynağıdır. Bu çerçevede değerlendirildiğinde, Edirne'de eğitim göstergelerinde önemli iyileşmeler sağlanmış olmakla birlikte, 2025 yılı itibarıyla 6 yaş ve üzeri nüfusun %41'inin halen ilkokul ve altı eğitim düzeyinde bulunması, bilgi toplumunun gerektirdiği beşerî sermaye yapısına ulaşılması açısından eğitim alanındaki gelişmelerin kararlılıkla sürdürülmesi gerektiğini göstermektedir. Özellikle ortaöğretim, mesleki eğitim ve yükseköğretime erişimin artırılması ile yaşam boyu öğrenme olanaklarının güçlendirilmesi, ilin beşerî sermayesinin geliştirilmesine önemli katkı sağlayacaktır.
Bu bağlamda, 2009 yılında Edirne nüfusunun %5’i ortaokul ve dengi meslek okulu mezunuyken, 2025 yılında bu oran %14’e yükselmiştir. Benzer şekilde, 2009 yılında %19 olan lise ve dengi meslek okulu mezunlarının oranı 2025 yılında %25’e çıkmıştır. Yüksekokul/fakülte mezunlarının oranı ise aynı dönemde %7’den %16’ya yükselmiştir.
Buna rağmen Edirne, bir üniversite kenti olmasının yanı sıra tarihsel olarak da eğitim ve kültür alanında öncü kentlerden biri olarak kabul edilmektedir. Bu nedenle, eğitim düzeylerinde kaydedilen ilerlemeye karşın nüfusun önemli bir bölümünün halen düşük eğitim seviyelerinde bulunması dikkat çekicidir ve bu durumun nedenleri üzerinde daha ayrıntılı değerlendirmeler yapılması gerekmektedir.
Bilgi ekonomisinin ve teknoloji odaklı kalkınmanın belirleyici olduğu günümüzde, yükseköğretim mezunlarının oranının artmaya devam etmesi beklenmektedir. Özellikle bir üniversite kenti olarak Edirne'nin sahip olduğu potansiyel düşünüldüğünde, mevcut artış olumlu olmakla birlikte daha yüksek oranlara ulaşılması mümkündür.
Türkiye'de ortalama eğitim süresini etkileyen süreçler incelendiğinde, bu göstergenin tarihsel olarak eğitim politikaları, ekonomik gelişmeler ve toplumsal dönüşümler tarafından şekillendirildiği görülmektedir.
Bu kapsamda zorunlu eğitimin uzatılması, kentleşme ve göç hareketleri, ekonomik kalkınma, kadınların eğitimdeki konumunun güçlenmesi, bölgesel eşitsizlikler ve demografik dönüşüm gibi faktörler öne çıkmaktadır.
Bununla birlikte ortalama eğitim süresi yalnızca bireylerin okula kayıt olmasıyla değil, eğitim kademelerini başarıyla tamamlamalarıyla da yakından ilişkilidir. Bu nedenle okul terk oranları, eğitimde devamlılık ve mezuniyet düzeyleri de ortalama eğitim süresinin belirlenmesinde önemli rol oynamaktadır. Söz konusu süreçlerin birlikte değerlendirilmesi, Türkiye'deki eğitim düzeyinde meydana gelen değişimlerin ve farklılıkların daha kapsamlı biçimde anlaşılmasına katkı sağlamaktadır.
Devam Edecek…
Yıldız, S., & Gültekin-karakaş, D. (2019). Türkiye’de Eğitim Eşitsizliğinin Farklı Yüzleri. Anadolu Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 19(2), 271-292.
Yıldız Aybek, H. S., Kılınç, H., İbileme, A. İ., & Fırat, M. (2017). Türkiye Ulusal Eğitim Düzeylerinin 2010-2015 Yılları Arasındaki Değişiminin İncelenmesi. Yükseköğretim ve Bilim Dergisi, 3, 601-610
https://veriportali.tuik.gov.tr/tr/databrowser/tuik/categories/4/4_4/TR,DF_ORTALAMA_EGITIM_SURE,1.0
Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK) Veritabanları (MEDAS)