0

BEĞENDİM

ABONE OL

News

0

Dördüncü Sanayi Devrimi” Yapay Zeka tarafından yönlendirilmekte ve yapay zekanın artık üretimin geleceği olmadığını bunun şimdiki zaman olduğunu kanıtlamaktadır. Beşinci Sanayi Devrimi olarak adlandırılan ise günlük hayatı şekillenmektedir. Yapay zekâ terimi, bilgisayar bilimcisi John McCarthy’nin bir grup bilgi sistemleri uzmanıyla birlikte 1956’da Dartmouth Konferansı’nda ortaya attığı bir kavramdır. 

Yapay Zeka, çağımızın en önemli ve gizemli gelişmelerinden biri olarak ortaya çıkmaktadır. Bir zamanlar bilim kurgu dünyasıyla sınırlı olan, artık hayatımızın neredeyse her alanına nüfuz etmiş durumda. Endüstrileri yeniden şekillendirmekten yaratıcılığı artırmaya ve iletişimi devrimleştirmeye kadar, “yapay zeka” terimi inovasyonla eş anlamlı hale geldi. İnsan zekâsı gerektiren görevleri yerine getirebilen sistemlerin geliştirilmesini ifade eder. Bu görevler, basit karar verme süreçlerinden karmaşık sorunların çözümüne ve hatta yazma, tasarım ve müzik besteleme gibi yaratıcı çalışmalara kadar uzanır.

            Avrupa Birliği ile Çin arasında, şu anda günde yaklaşık 1 milyar euro olan genişleyen ticaret açığıyla gerilim artıyor. AB üyesi ülkelerin temel sektörleri, örneğin Almanya’nın otomotiv sektörü, önemli kayıplar yaşarken, Çin’in AB’ye ithalatı hızla artıyor. AB, Çin ithalatını sınırlama çabalarının bir parçası olarak ticaret ve sanayi politikası araçlarını araştırırken, Çin de ‘temel çıkarlarını’ koruma iddiasıyla direniş gösteriyor.  AB’nin Çin ile ticaret açığı 2025 yılında 359,8 milyar euro’ya ulaştı. Avrupa Komisyonu, 2025 yılındaki 172 ithalat vergisinin %75’ini Çin’e yöneltmeyi hedeflemiştir. AB, Avrupa üretimini desteklemek ve yüksek riskli tedarikçileri kısıtlamak için diğer politikaların yanı sıra Sanayi Hızlandırıcı ve Siber Güvenlik Yasalarını değerlendiriyor.

Amerika Birleşik Devletleri, Çin ve Avrupa Birliği, oldukça farklı yaklaşımlar benimsemiştir. ABD’de yapay zeka düzenlemesi parçalıdır ve veri koruma, teknoloji kullanımı ve algoritmik hesap verebilirlik konularını ele alan 120’den fazla federal ve eyalet yasasına yayılmıştır. Dikkat çekici bir örnek, özellikle küçüklerin dahil olduğu durumlarda deepfake’lerle ve şantajla mücadele etmeyi amaçlayan Take It Down Yasası’dır. 

Çin bunun aksine daha merkezi bir model benimsemiştir. Üretken Yapay Zeka Hizmetlerinin Yönetimine İlişkin Geçici Tedbirleri 2023, yapay zeka sağlayıcılarına sosyalist değerlerle uyum sağlamayı ve ulusal güvenliği tehdit eden içerikleri yasaklamayı gerektiren katı yükümlülükler getirmektedir. Avrupa Birliği, temel hakların korunmasına dayalı kapsamlı bir çerçeve oluşturan Yapay Zeka Yasasını 2024 yılında yayınlamıştır. AB yaklaşımı, şeffaflığı, hesap verebilirliği ve risk önlemeyi vurgulayarak bireyleri yapay zeka yönetiminin merkezine yerleştirmektedir.

Yasal düzenlemelerdeki boşluklara rağmen, hükümetler yapay zekayı kullanmak için beklemiyor. Vergi ve Gümrük yetkilileri, verimlilik adına geleneksel, yüz yüze süreçlerin yerini alan yapay zeka destekli araçları sanal asistanlık, veri analizi, elektronik kimlik tespiti ve otomatik bildirimler için erken benimseyenler arasında yer almaktadır.  Örneğin İspanya Vergi Dairesi, vergi mükelleflerine yönelik hizmetleri iyileştirmek, denetimleri güçlendirmek ve gönüllü uyumu teşvik etmek için yapay zekayı kullanma konusunda resmen taahhütte bulunmuştur. Amerika Birleşik Devletleri’nde ise IRS’nin, verileri çapraz kontrol etmek, tahmine dayalı risk analizi yapmak ve potansiyel uyumsuzlukları işaretlemek için yapay zeka sistemlerini uygulamaya koymuştur.

Meksika, yapay zeka, vergi ve gümrük prosedürlerini şimdiden yeniden şekillendirmektedir. Otomatik risk analizi sistemleri aracılığıyla, gümrük yetkilileri, değer düşüklüğü, yanlış tarife sınıflandırması, yanlış menşe veya potansiyel vergi kaçırma planları gibi yasa ihlalleriyle ilişkili atipik kalıpları tespit etmek için büyük veri hacimlerini gerçek zamanlı olarak işlemektedir.

ABD mahkemelerinde ırksal önyargı sergileyen COMPAS algoritmasının kullanımı gibi geçmiş vakalar, yüksek riskli kararlarda şeffaf olmayan otomatik sistemlere güvenmenin tehlikelerini vurgulamaktadır. 

Meksika’da vergi ve gümrük denetimleri takdir yetkisi kapsamındadır; yani yetkililerin bir vergi mükellefinin neden incelemeye alındığını açıklama zorunluluğu yoktur. Ancak bu tür kararlar giderek algoritmalar tarafından yönlendirilirse, şeffaflık acil bir hukuki ve etik sorun haline gelir.

Yapay zekanın biyoteknoloji ve biyofarmasötiklere uygulanması, Çin Halk Cumhuriyeti tarafından yönetilen hassas bir biyodijital üstünlük stratejisinin temel itici gücünü temsil etmektedir. Bu, basit bir akademik evrim veya izole bir bilimsel ilerleme değil, küresel asimetrik bir bağımlılık yaratmak ve uluslararası bilimsel yönetişimi yeniden şekillendirmek üzere yapılandırılmış merkezi bir devlet planlama operasyonudur.

Önümüzdeki en önemli zorluk, yapay zekâ destekli vergi uygulamalarının temel yasal ilkelere uygun olmasını sağlamaktır.