0

BEĞENDİM

ABONE OL

News

0

Edirneli Eczacı ve Farmakoloji Doktoru Serpil Tütüncü, akran zorbalığının çocukların sağlığını olumsuz etkilediğini belirtti. Tütüncü, “Akran zorbalığı yalnızca çocuklar arasındaki anlaşmazlık şeklinde basit bir toplumsal sorun değildir. Biyolojik stres yanıtını tetikleyen, fizyolojik sistemleri etkileyen ve klinik açıdan müdahale gerektirebilen bir sağlık problemidir” dedi. Dr. Tütüncü, çocuklarda stres hormonlarındaki artışın iştahsızlık, mide bulantısı, karın ağrısı gibi şikayetlere neden olduğunu ifade etti.

Edirneli Eczacı ve Farmakoloji Doktoru Serpil Tütüncü, akran zorbalığının çocuk sağlığı üzerinde biyolojik ve davranışsal etkileri konusunda açıklamada bulundu. Dr. Tütüncü, akran zorbalığının çok boyutlu bir stres kaynağı olduğuna işaret ederek, şunları kaydetti:

“Akran zorbalığı, yalnızca sosyal veya psikolojik bir problem olarak görülse de çocuk sağlığı üzerinde geniş bir biyolojik etki spektrumu oluşturan çok boyutlu bir stres kaynağıdır. Kronik sosyal stres, pediyatrik popülasyonda nöroendokrin, davranışsal ve somatik düzeyde ölçülebilir değişikliklere yol açmaktadır. Bu yazıda, zorbalığın çocuklarda oluşturduğu klinik tablo farmakolojik ve fizyopatolojik perspektiften incelenmektedir.

SOSYAL STRESİN NÖROENDOKRİN YANITI (HPA AKS AKTİVASYONU)

Akran zorbalığına maruz kalan çocuklarda hipotalamus-hipofiz- adrenal (HPA) aksı belirgin şekilde aktive olur. Bu durumda; kortizol düzeylerinde dalgalanmalara, sirkadiyen ritimde bozulmaya, uykuya dalmada güçlük ve sabah yorgunluğuna, artmış sempatik aktiviteye (taşikardi, çarpıntı hissi) yol açabilir. Kronik kortizol yüksekliği, bilişsel süreçlerde (dikkat, bellek, öğrenme) ölçülebilir azalmaya neden olabilir. Bu nedenle zorbalığa maruz kalan çocukların akademik performansındaki düşüş yalnızca duygusal değil, biyolojik temelli bir sonuçtur.

GASTROİNTESTİNAL SİSTEM VE İŞTAH DÜZENİ ÜZERİNDEKİ ETKİLER

Stres hormonlarındaki artış; ghrelin, leptin ve diğer metabolik hormonlarda düzensizlik oluşturarak iştahsızlık, mide bulantısı, karın ağrısı, sıvı alımının belirgin azalması gibi belirtilerin ortaya çıkmasına neden olabilir. Bu fizyolojik yanıtlar çoğu zaman psikolojik şikayet olarak etiketlenir, oysa altta yatan mekanizma stres kaynaklı nörogastroenterolojik disfonksiyondur.

DAVRANIŞSAL DEĞİŞİKLİKLER VE SAĞLIK DAVRANIŞLARININ BOZULMASI

Zorbalık sonrası görülen akut stres tepkileri çocuklarda; ilaç kullanmayı reddetme, beslenme düzeninde değişme, sosyal izolasyon, düşük motivasyon, okul reddi gibi davranış değişikliklerine yol açabilir. Bu durum özellikle astım, alerjik hastalıklar, endokrin bozukluklar gibi kronik tedavi gerektiren durumlarda tedavi uyumunun bozulmasına ve komplikasyonların artmasına neden olur.

BAĞIŞIKLIK SİSTEMİ ÜZERİNDEKİ ETKİLER

Kronik sosyal stres, inflamatuvar sitokinlerin (İL-6, TNF-alfa) aktivasyonunu artırarak bağışıklık sistemini baskılayan bir ortam yaratır.  Bu nedenle zorbalığa maruz kalan çocuklarda üst solunum yolu enfeksiyonlarının sıklaşması, okul devamsızlığında artış, yorgunluk, halsizlik gibi bulgular yaygın olarak gözlemlenir. Bu etkiler, aileler ve öğretmenler tarafından çoğu zaman fark edilmez, ancak klinik açıdan önemlidir.

KLİNİK UYARI İŞARETLERİ

Zorbalığa maruz kaldığı şüphesi bulunan bir çocukta aşağıdaki bulguların bulunması klinik değerlendirme gerektirir. Okul çıkışı tekrarlayan ağlama nöbetleri, ani başlayan iştahsızlık veya yeme reddi, gece uykusuna dalmada zorlanma, tekrarlayan karın ağrısı, baş ağrısı, okula gitmek istememe sosyal etkileşimden kaçınma. Bu belirtiler erken dönemde fark edilirse hem fizyolojik hem psikolojik hasar azaltılabilir.

‘AKRAN ZORBALIĞI BİR SAĞLIK PROBLEMİDİR’

Akran zorbalığı yalnızca ‘’çocuklar arasındaki anlaşmazlık’’ şeklinde basit bir toplumsal sorun değildir. Biyolojik stres yanıtını tetikleyen, fizyolojik sistemleri etkileyen ve klinik açıdan müdahale gerektirebilen bir sağlık problemidir. Bu nedenle okullar, aileler, sağlık çalışanları arasında güçlü bir iş birliği gereklidir. Okullar, zorbalıkla mücadele programlarını aktif hale getirmeli, rehberlik birimleri aileler ile yakın iletişim kurmalı, aileler çocuklarını yargılamadan dinlemeli ve küçük sinyaller bile gözden kaçırılmamalı. Sağlık çalışanları, somatik şikayetlerin altında sosyal stres olabileceğini akılda tutmalı. Akran zorbalığı erken fark edildiğinde çocukların biyolojik stres yükü azaltılabilir ve uzun vadeli sağlık riskleri önlenebilir.” Haber Merkezi