0

BEĞENDİM

ABONE OL

News

0

Edirne’nin İnsan Sermayesi -3

Edirne’den 2009-2025 yılları arasında göç edenlerin eğitim durumları incelendiğinde dönem içinde toplam 253.693 kişinin göç ettiği görülmektedir. Göç edenlerin eğitim durumlarına göre oranlarını incelediğimiz de İlkokul düzeyinin altında olanların oranının %24, ortaokul veya dengi meslek ortaokul mezunu olanların %6, lise ve dengi meslek okulu mezunlarının da %36. fakülte/yüksekokul mezunu olanlarında %31 oranında olduğunu görüyoruz.

Edirne’ye 2009-2025 yılları arasında göç edenlerin de 272.056 kişi olduğu görülmektedir. Edirne’ye göç edenlerin eğitim durumlarına göre oranlarını incelediğimizde de %25’inin ilkokul ve düzeyinin altında olduğu, ortaokul ve dengi meslek ortaokulu mezunlarının oranının %6, lise ve dengi meslek okulu mezunlarının %46, fakülte/yüksekokul mezunlarının da %21 olduğu görülmektedir.

2009–2025 döneminde Edirne, 272.056 kişi göç alırken 253.693 kişi göç vermiş ve net olarak 18.363 kişilik göç kazancı elde etmiştir. Eğitim düzeyine göre değerlendirildiğinde, kente gelenlerin büyük bölümünü lise ve dengi meslek okulu mezunları %46 oluştururken, kentten ayrılanlarda bu oran %36’dır. Buna karşılık fakülte/yüksekokul mezunlarının oranı göç edenlerde %31 iken, göç edenler arasında %21’de kalmaktadır.

Bu durum, Edirne’nin ortaöğretim düzeyindeki nüfusu çekme konusunda başarılı olmasına rağmen yükseköğrenim mezunları açısından net kayıp verdiğini göstermektedir. Başka bir ifadeyle kent, sayısal olarak göç kazancı elde etse de nitelikli ve yüksek eğitimli iş gücünün bir kısmını daha fazla istihdam ve kariyer fırsatı sunan merkezlere kaptırmaktadır. Dolayısıyla Edirne’nin göç profili, orta eğitim düzeyindeki nüfusu çeken ancak yüksek eğitimli nüfusu elde tutmakta zorlanan bir kent yapısına işaret etmektedir.

Bir kentin eğitim düzeyinin değerlendirilmesinde nüfusun tamamladığı eğitim kademelerinin yanı sıra okullaşma oranları da önemli bir gösterge olarak kabul edilmektedir. Okullaşma oranları, belirli yaş gruplarındaki nüfusun eğitim sistemine katılım düzeyini ortaya koyarak gelecekteki beşerî sermayenin niteliği hakkında bilgi vermektedir. Bu nedenle Edirne’nin eğitim yapısının analizinde, nüfusun eğitim durumu verileri ile birlikte okul öncesi, ilkokul, ortaokul ve ortaöğretim düzeylerindeki okullaşma oranlarının incelenmesi, kentin mevcut ve gelecekteki eğitim profilinin daha kapsamlı biçimde değerlendirilmesine olanak sağlamaktadır.

Edirne’nin net okullaşma oranlarını 2007-2024 yılları arasındaki TÜİK’in verileri ile incelediğimizde; ilköğretim düzeyindeki okullaşma oranının 2007 yılında %98,7 olduğu, bu oranın 2011 ve 2013 yıllarında %100’e ulaştığı, ancak 2024 yılında %96,4’e gerilediği görülmektedir.

İlkokul düzeyinde ise okullaşma oranı 2012 yılında %98,5 iken 2013 yılında %99,7’ye yükselmiş, 2024 yılında ise %94,9’a gerilemiştir.. Ortaokul düzeyinde okullaşma oranı 2012 yılında %93,9 iken 2013 yılında %95,4’e yükselmiş, 2024 yılında ise %90,8’e düşmüştür. Ortaöğretim (lise) düzeyinde ise okullaşma oranı 2007 yılında %71,2 iken 2013 yılında %90,5’e ulaşmış, ancak 2024 yılında %80,9’a gerilemiştir.

Yukarıdaki okullaşma oranları tablosu incelendiğinde, tüm eğitim kademelerinde 2013 yılına kadar genel olarak artış eğiliminin sürdüğü, ancak sonraki yıllarda düşüşlerin yaşandığı görülmektedir. 2024 yılı itibarıyla tüm kademelerde gözlenen gerileme, eğitime erişimin ve eğitimde devamlılığın sağlanmasına yönelik yeni politikaların geliştirilmesi gerektiğine işaret etmektedir. Ayrıca, okulların deprem riski nedeniyle yıkılarak yeniden inşa edilmesi sürecinde yaşanan gecikmeler de kentte kaliteli eğitime erişimini olumsuz etkilemektedir.

Bu bağlamda, özellikle Edirne’nin kenar mahallelerinde yaşayan çocukların, eğitim sürecinin önemli tamamlayıcı unsurları olan ve sosyal-kültürel gelişimlerine katkı sağlayan bilgi ve kültür evlerinden yoksun olması dikkat çekmektedir. Bu durum, çocukların bilgiye ve kültürel olanaklara eşit düzeyde erişimini sınırlandırmaktadır. Ayrıca bilgi ve kültür evlerinin yaygınlaştırılamaması, yalnızca çocukların değil, 6 yaş ve üzerindeki bireylerin de bilgiyle buluşma ve yaşam boyu öğrenme olanaklarından yeterince faydalanmalarını engellemektedir.

Ekonomik İşbirliği ve Kalkınma Örgütü’nün (OECD) ülkelerine ait en güncel veri yılı olan 2024 yılına göre, 25-34 yaş arası nüfusta yükseköğretim mezunlarının oranı incelendiğinde OECD ortalaması %48,7 iken, Türkiye ortalaması %44,9 olduğu görülmektedir. OECD ülkeleri arasında yükseköğretim mezunu oranının en yüksek olduğu ülke %70,6 ile Güney Kore, en düşük olduğu ülke %29,1 ile Meksika’dır. Türkiye ise OECD ortalamasında 22. sırada yer almaktadır. ^[1] Balkanların Başkenti, Avrupa kenti, kültür-sanat kenti olarak tanımladığımız üniversite kenti olan Edirne’nin ortalaması ise 9.2’dir.

Bu bağlamda Türkiye’nin en yüksek IQ ortalamasına sahip il sıralamasını incelendiğinde sıralanan listede Edirne 26’ncı sırada yer alırken, Bartın 21, Tekirdağ 13, Kırklareli 10, Çanakkale 5 ve Eskişehir de 1’nci sırada yer almıştır.^[2]

Tüm bu verilerin yanında yıllar içerisinde eğitim sisteminde yapılan sık ve kapsamlı değişiklikler de eğitimde istikrarı zedeleyen unsurlar arasında yer almaktadır. Sürekli değişen sınav sistemleri, müfredatlar ve eğitim politikaları; öğrencilerin, ailelerin ve eğitimcilerin uyum sağlamasını zorlaştırmakta, eğitimde kalitenin ve sürekliliğin sağlanmasını güçleştirmektedir.

Avrupa’nın birçok ülkesinde ortalama eğitim süresi 13–14 yıl düzeyindedir. Eğitim alanında ilerleme kaydedilmesine rağmen, ülkemizde ortalama eğitim süresi hala lise mezuniyet düzeyinin altındadır.^[3] Edirne gibi eğitim ve üniversite kenti olarak anılan bir ilde dahi ortaya çıkan veriler, eğitim politikalarının yeniden değerlendirilmesi gerektiğini göstermektedir.

Cumhuriyetin ikinci yüzyılında, çocuklarımızın eğitimden kopmadığı, bilgiye erişimde fırsat eşitliğinin güçlendirildiği, göçün eğitim üzerindeki etkilerinin doğru yönetildiği ve eğitim sisteminin bilimsel temeller üzerinde istikrar kazandığı bir anlayışa her zamankinden daha fazla ihtiyaç vardır.

İçinde bulunduğumuz dönem, yalnızca dijital araçların çeşitlendiği bir çağ değildir. Yeni iş modellerinin, yönetim anlayışlarının ve toplumsal yapıların aynı anda değiştiği dijital ve yeşil dönüşüm dönemidir. Teknolojinin baş döndürücü hızla ilerlediği bu yeni düzende, asıl sorun teknolojinin kendisinde değil; birey ve kurumların da öğrenmeyi reddetmesidir.^[4] Oysa geleceğin en değerli becerisi, öğrenme gereksinimini merak duygusuyla canlı tutarak değişime uyum sağlayacak yaşam boyu öğrenme alışkanlığını geliştirebilmektir.

Bu nedenle eğitim, artık sadece bilgi aktarımı değildir. Bireylerin eleştirel düşünme, uyum sağlama ve sürekli kendini yenileme kapasitesini güçlendiren toplumsal dönüşümün altyapısı ve en stratejik kaldıraç noktası haline gelmiştir.^[5]

Dolayısıyla Edirne’nin geleceğe hazırlanabilmesi yalnızca eğitim göstergelerinin iyileştirilmesine değil, değişen dünyanın ihtiyaçlarına cevap verebilecek, öğrenmeyi yaşam boyu sürdüren ve nitelikli insan kaynağının yetiştirilmesine bağlıdır.

Atatürk’ün yıllar önceki sözü bugün de yol göstericiliğini korumaktadır: “Eğitimdir ki; Bir Milleti Ya Hür, Bağımsız, Şanlı, Yüksek Bir Topluluk Halinde Yaşatır. Ya da Esaret ve Sefalete Terk Eder.”

Sonuç olarak bu veriler, Edirne’nin köklü tarih ve kültür birikiminin sürdürülebilirliğinin nitelikli insan kaynağına bağlı olduğunu; kentin beşerî sermayesini güçlendirecek eğitim yatırımlarının ise geleceğin Edirne’sini şekillendirecek en stratejik unsur olduğunu göstermektedir.

Eğitime yapılan her yatırım, yalnızca bireylerin yaşam kalitesini artırmakla kalmayacaktır. Edirne’nin kültür turizmindeki değerini dolayısıyla kentin ekonomik rekabet gücünü, toplumsal dayanışmasını ve değişen dünyanın koşullarına uyum kapasitesini de belirleyecektir.

Bu nedenle eğitim, Edirne için bir kamu hizmetinin ötesinde, geleceğe yapılan en değerli yatırım olarak değerlendirilmelidir.

BİTTİ

[1] Türkiye İstatistik Kurumu (2026) Ulusal Eğitim İstatistikleri (2025) Haber Bülteni, 2 Haziran 2026 (Erişim Tarihi: 3 Haziran 2026 – https://veriportali.tuik.gov.tr/tr/press/58002)

[2] https://www.zekatestimerkezi.com/istatistikler.php

[3] Türkiye İstatistik Kurumu (2026) Ulusal Eğitim İstatistikleri (2025) Bülteni, 2 Haziran 2026.

[4] Aras, Bahar Biçen (2026) Bilgi Çağında Hayatta Kalmanın ve Mutluluğun Formülü: Hayat Boyu Öğrenme, Kütüphaneler ve Kütüphaneciler, İstinyepost, 8 Haziran 2026, (Erişim Tarihi: 9 Haziran 2026- https://post.istinye.edu.tr)

[5] a.g.a.e.